اگر مقاله «افزایش سرمایه چیست» را مطالعه کرده باشید، احتمالاً با روشهای مختلف افزایش سرمایه آشنا شدهاید. شرکتها میتوانند از طریق سود انباشته، تجدید ارزیابی داراییها یا آورده نقدی سهامداران سرمایه خود را افزایش دهند.
اما نکته مهم اینجاست که همه روشهای افزایش سرمایه باعث ایجاد «حقتقدم» نمیشوند.
حقتقدم زمانی ایجاد میشود که شرکت بخشی از افزایش سرمایه خود را از محل «آورده نقدی سهامداران و مطالبات حالشده» انجام دهد. در این روش، شرکت برای تأمین منابع مالی جدید، از سهامداران میخواهد در افزایش سرمایه مشارکت کنند و در مقابل، به آنها حق خرید سهام جدید را میدهد. این حق خرید همان چیزی است که در بورس با نام «حقتقدم» شناخته میشود.
تاصیکو؛ یک مثال واقعی از ایجاد حقتقدم
برای درک بهتر این موضوع، بیایید سراغ مثال شرکت سرمایهگذاری صدر تأمین برویم که اخیرا اتفاق افتاده است.
تاصیکو در افزایش سرمایه اخیر خود، سرمایه شرکت را از ۶۷,۵۰۰ میلیارد ریال به ۹۵,۵۰۰ میلیارد ریال افزایش داد؛ یعنی حدود ۴۱ درصد افزایش سرمایه.
اما نکته مهم این افزایش سرمایه، ترکیب منابع آن بود.
بخشی از افزایش سرمایه تاصیکو از محل سود انباشته انجام شد و بخش دیگر، یعنی حدود ۳۵ درصد، از محل آورده نقدی سهامداران و مطالبات حالشده بود. دقیقاً همین بخش باعث انتشار حقتقدم شد.
به زبان سادهتر:
چون شرکت برای این ۳۵ درصد افزایش سرمایه نیاز به ورود پول جدید از سمت سهامداران داشت، در مقابل به سهامداران فعلی «حق خرید سهام جدید» اعطا کرد.
این اتفاق برای سهامدار چه معنایی دارد؟
فرض کنید شما قبل از افزایش سرمایه، ۱۰۰۰ سهم تاصیکو داشتهاید.
از آنجایی که ۳۵ درصد افزایش سرمایه از محل آورده نقدی انجام شده، به شما ۳۵۰ حقتقدم تعلق میگیرد. این حقتقدمها با نماد «تاصیکوح» وارد بازار میشوند.
حالا شما سه انتخاب دارید:
تبدیل حقتقدم به سهم عادی
گام ۱: ورود به درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه
در اولین قدم وارد سامانه درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه میشوید و با کد ملی و رمز عبور وارد بخش سهامداری میشوید. با وارد شدن به حساب کاربری خود از بخش سایدبار روی دکمه "پذیرهنویسی" حق تقدم را کلیک کنید. با کلیک روی این دکمه وارد صفحهای میشوید که حق تقدمهای فعال شما را نمایش میدهد.
گام ۲: انتخاب حقتقدم و شروع فرآیند پذیرهنویسی
پس از مشاهده حقتقدمهای فعال خود، روی دکمه «مشارکت در پذیرهنویسی» مربوط به حقتقدم موردنظر کلیک کنید.
گام ۳: پرداخت مبلغ اسمی (۱۰۰۰ ریال به ازای هر سهم)
در این گام باید مبلغ مربوط به حقتقدم را پرداخت کنید که برابر با تعداد حقتقدم ضربدر ۱۰۰۰ ریال است. پرداخت از طریق درگاه بانکی داخل سامانه انجام میشود.
گام ۴: ثبت وضعیت و ارسال به شرکت
پس پرداخت هزینه تبدیل حق تقدم به سهام عادی، دیگر نیاز به اقدامی از جانب شما نیست. منتظرو میمانید تا موعد واریز سهام عادی توسط شرکت به حساب شما برسد. این زمان معمولات چند ماه طول میکشد. دلیل طولانی بودن آن فرایندهایی هست که باید در سازمان بورس طی شود.
فروش حقتقدم در بازار
اگر تمایلی به مشارکت در افزایش سرمایه نداشته باشید، میتوانید حقتقدم خود را درست مثل یک سهم عادی در بازار بفروشید و وجه آن را دریافت کنید.
عدم انجام هیچ اقدامی
اگر نه حقتقدم را بفروشید و نه مبلغ اسمی را پرداخت کنید، بعد از پایان مهلت پذیرهنویسی، شرکت حقتقدمهای استفادهنشده را میفروشد و مبلغ باقیمانده را به حساب شما واریز میکند.
چرا این موضوع مهم است؟
بسیاری از سهامداران زمانی که نماد حقتقدم وارد پرتفویشان میشود، دقیقاً نمیدانند این دارایی از کجا ایجاد شده و چه کاربردی دارد.
در حالی که حقتقدم مستقیماً به نوع افزایش سرمایه شرکت مرتبط است.
اگر افزایش سرمایه فقط از محل سود انباشته یا تجدید ارزیابی باشد، معمولاً حقتقدمی ایجاد نمیشود. اما زمانی که شرکت بخشی از سرمایه جدید را از سهامداران دریافت میکند، حقتقدم به وجود میآید تا سهامداران فعلی بتوانند مالکیت خود را در شرکت حفظ کنند.
و افزایش سرمایه تاصیکو دقیقاً یکی از نمونههای واقعی و واضح این سازوکار در بازار بورس ایران است.
