ارزش خالص دارایی یا NAV یکی از مهم‌ترین ابزارها برای تحلیل شرکت‌های سرمایه‌گذاری است. برخلاف قیمت بازار که تحت تأثیر عرضه و تقاضا قرار دارد، NAV تلاش می‌کند ارزش خالص دارایی‌های شرکت را با در نظر گرفتن ارزش دارایی‌ها و بدهی‌ها مشخص کند. به همین دلیل، محاسبه NAV شرکت‌های سرمایه‌گذاری می‌تواند دید دقیق‌تری از ارزش دارایی‌های پشتوانه یک سهم ارائه دهد.
NAV چگونه محاسبه می‌شود؟
در ساده‌ترین حالت، NAV از کسر بدهی‌ها از ارزش دارایی‌ها به دست می‌آید. اما در شرکت‌های سرمایه‌گذاری، برای رسیدن به NAV تحلیلی باید ارزش روز سرمایه‌گذاری‌ها نیز در نظر گرفته شود؛ زیرا ارزش ثبت‌شده دارایی‌ها در صورت‌های مالی لزوماً با ارزش روز آن‌ها برابر نیست.
یکی از روش‌های رایج برای محاسبه NAV شرکت سرمایه‌گذاری به شکل زیر است:
NAV = حقوق صاحبان سهام + مازاد ارزش روز سرمایه‌گذاری‌ها نسبت به بهای تمام‌شده
سپس برای محاسبه NAV هر سهم:
NAV هر سهم = NAV کل ÷ تعداد سهام شرکت
برای اجرای این محاسبه، اطلاعات صورت وضعیت پرتفوی شرکت، صورت‌های مالی و اطلاعات بازار مورد نیاز است. ارزش روز سرمایه‌گذاری‌های بورسی معمولاً با استفاده از قیمت بازار سهام موجود در پرتفوی محاسبه می‌شود. در مقابل، ارزش‌گذاری سرمایه‌گذاری‌های غیربورسی به دلیل نبود قیمت معاملاتی شفاف، دشوارتر است.
ارزش افزوده پرتفوی چه نقشی در NAV دارد؟
فرض کنید یک شرکت سرمایه‌گذاری سهامی را با بهای تمام‌شده ۵۰۰ میلیارد تومان در پرتفوی خود ثبت کرده، اما ارزش روز آن سهام به ۷۰۰ میلیارد تومان رسیده است. در این حالت، ۲۰۰ میلیارد تومان مازاد ارزش ایجاد شده است.
این مازاد باید در محاسبه NAV تحلیلی مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا استفاده صرف از ارقام دفتری می‌تواند ارزش روز دارایی‌های شرکت را کمتر از واقعیت نشان دهد. در مورد دارایی‌های غیربورسی نیز باید از روش مناسب ارزش‌گذاری استفاده کرد و محدودیت‌های برآورد را در نظر گرفت.
P/NAV چیست؟
بعد از محاسبه NAV هر سهم، می‌توان آن را با قیمت بازار مقایسه کرد. یکی از مهم‌ترین ابزارها برای این مقایسه، نسبت P/NAV است.
P/NAV = قیمت بازار هر سهم ÷ NAV هر سهم
برای مثال، اگر قیمت بازار یک سهم ۸۰۰ تومان و NAV هر سهم ۱۰۰۰ تومان باشد:
P/NAV = ۸۰۰ ÷ ۱۰۰۰ = ۰.۸
یعنی قیمت بازار سهم معادل ۸۰ درصد NAV آن است و سهم با تخفیف ۲۰ درصدی نسبت به NAV معامله می‌شود.
اگر P/NAV برابر یک باشد، قیمت بازار و NAV هر سهم برابر هستند. اگر این نسبت کمتر از یک باشد، قیمت بازار پایین‌تر از NAV قرار دارد و اگر بیشتر از یک باشد، قیمت بازار بالاتر از NAV است. البته این نسبت به‌تنهایی نباید به‌عنوان نشانه قطعی ارزندگی یا گران بودن سهم تفسیر شود.
محدودیت‌های محاسبه NAV
NAV با وجود کاربرد بالا، یک معیار بدون محدودیت نیست. مهم‌ترین چالش، ارزش‌گذاری دارایی‌هایی است که قیمت شفاف و روزانه در بازار ندارند. سرمایه‌گذاری‌های غیربورسی، املاک، پروژه‌ها و برخی دارایی‌های غیرنقدشونده ممکن است باعث شوند NAV محاسبه‌شده با ارزش اقتصادی واقعی فاصله داشته باشد.
تأخیر در انتشار اطلاعات نیز اهمیت دارد. صورت وضعیت پرتفوی و صورت‌های مالی در تاریخ‌های مشخص منتشر می‌شوند و ممکن است بین زمان گزارش و زمان تحلیل، ارزش دارایی‌های شرکت تغییر کرده باشد. همچنین ساختار پرتفوی، کیفیت دارایی‌ها، میزان نقدشوندگی و نحوه مدیریت شرکت می‌تواند باعث شود دو شرکت با NAV مشابه، ارزش بازار متفاوتی داشته باشند.
نقاط قوت NAV در تحلیل شرکت‌های سرمایه‌گذاری
مهم‌ترین مزیت NAV این است که تحلیلگر را از تمرکز صرف بر قیمت بازار خارج می‌کند و امکان بررسی ارزش دارایی‌های پشت سهم را فراهم می‌سازد. همچنین با مقایسه NAV و قیمت بازار می‌توان میزان فاصله سهم از ارزش خالص دارایی‌های آن را مشاهده کرد.
از طرف دیگر، P/NAV امکان مقایسه ساده‌تر شرکت‌های سرمایه‌گذاری را فراهم می‌کند. با این حال، بهتر است این نسبت همراه با کیفیت پرتفوی، سودآوری، ترکیب دارایی‌ها، وضعیت شرکت‌های زیرمجموعه و چشم‌انداز بازار بررسی شود.
محاسبه NAV و P/NAV در یکتاپلاس
محاسبه NAV شرکت‌های سرمایه‌گذاری با جمع‌آوری اطلاعات از گزارش‌های مختلف و به‌روزرسانی ارزش دارایی‌ها می‌تواند زمان‌بر باشد. در یکتاپلاس این فرآیند را برای شرکت‌های سرمایه‌گذاری انجام داده‌ایم تا کاربر بتواند NAV و نسبت P/NAV را در یک محیط تحلیلی مشاهده و بررسی کند.
در بخش P/NAV یکتاپلاس می‌توانید اطلاعات مربوط به NAV شرکت‌های سرمایه‌گذاری را مشاهده کرده و نسبت قیمت بازار به NAV را نیز بررسی کنید. این قابلیت کمک می‌کند به جای محاسبه دستی و پراکنده اطلاعات، فاصله قیمت سهم با ارزش خالص دارایی‌های آن را سریع‌تر ارزیابی کنید.
برای مشاهده نمونه و بررسی P/NAV شرکت‌ها، می‌توانید از بخش P/NAV یکتاپلاس استفاده کنید.
جمع‌بندی
محاسبه NAV شرکت‌های سرمایه‌گذاری روشی برای برآورد ارزش خالص دارایی‌های شرکت با توجه به ارزش روز سرمایه‌گذاری‌ها و سایر عوامل مؤثر است. پس از محاسبه NAV هر سهم، نسبت P/NAV می‌تواند رابطه میان قیمت بازار و ارزش خالص دارایی را مشخص کند.
با این حال، NAV یک عدد قطعی برای تعیین ارزش سهم نیست. کیفیت دارایی‌ها، ارزش‌گذاری سرمایه‌گذاری‌های غیربورسی، زمان انتشار اطلاعات و شرایط بازار همگی می‌توانند بر نتیجه اثر بگذارند. بنابراین NAV و P/NAV زمانی بیشترین کاربرد را دارند که در کنار سایر اطلاعات بنیادی شرکت بررسی شوند.
