پذیره‌نویسی سولار یکی از موضوعات مورد توجه سرمایه‌گذاران بازار سرمایه است. اما سولار چیست، سرمایه جذب‌شده در آن کجا مصرف می‌شود و سرمایه‌گذاران از چه طریقی می‌توانند از این پروژه سود کسب کنند؟
برای پاسخ به این سؤالات، ابتدا باید با مفهوم پذیره‌نویسی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری پروژه آشنا شویم و سپس ساختار اقتصادی و نحوه فعالیت صندوق سولار فارابی را بررسی کنیم.
پذیره‌نویسی در بورس چیست؟
پذیره‌نویسی (Underwriting) روشی برای تأمین مالی در بازار سرمایه است که به شرکت‌ها و نهادهای مالی امکان می‌دهد سرمایه موردنیاز خود را از طریق جذب منابع عمومی تأمین کنند.
برای مثال، فرض کنید شرکتی قصد احداث یک نیروگاه خورشیدی را دارد، اما برای خرید تجهیزات، نصب پنل‌ها و راه‌اندازی نیروگاه به سرمایه قابل‌توجهی نیازمند است. یکی از راهکارها، تشکیل صندوق سرمایه‌گذاری پروژه و عرضه واحدهای آن به سرمایه‌گذاران است.
در این روش، افراد با خرید واحدهای سرمایه‌گذاری در تأمین مالی پروژه مشارکت می‌کنند، بدون اینکه مستقیماً درگیر مدیریت یا اجرای آن شوند.
تفاوت پذیره‌نویسی و عرضه اولیه چیست؟
در عرضه اولیه (IPO)، سهام یک شرکت فعال برای نخستین بار در بازار سرمایه عرضه می‌شود؛ اما در پذیره‌نویسی، هدف می‌تواند تأمین سرمایه برای تشکیل یک صندوق، تأسیس شرکت یا اجرای یک پروژه اقتصادی باشد.
یکی از ابزارهای مورد استفاده در این زمینه، صندوق سرمایه‌گذاری پروژه است که منابع جذب‌شده را برای اجرای یک طرح مشخص اختصاص می‌دهد.
سولار فارابی چیست و چه هدفی دارد؟
سولار با نام رسمی «صندوق سرمایه‌گذاری پروژه راهبرد انرژی فردا»، نخستین صندوق پروژه خورشیدی بازار سرمایه ایران است که با مدیریت سبدگردان فارابی فعالیت می‌کند.
هدف اصلی این صندوق، تأمین مالی احداث دو نیروگاه خورشیدی در استان سیستان و بلوچستان است. این نیروگاه‌ها در مناطق خاش و میرجاوه قرار دارند و هرکدام ظرفیت اسمی ۲۰ مگاوات دارند؛ بنابراین ظرفیت مجموع پروژه به ۴۰ مگاوات می‌رسد.
در واقع، سولار فرصتی برای مشارکت سرمایه‌گذاران بازار سرمایه در احداث نیروگاه‌های خورشیدی فراهم می‌کند؛ به این صورت که منابع مالی افراد از طریق صندوق تجمیع شده و برای اجرای پروژه استفاده می‌شود.
سرمایه سولار کجا مصرف می‌شود و چگونه درآمد ایجاد می‌کند؟
منابع جذب‌شده در صندوق برای خرید تجهیزات و احداث نیروگاه‌ها استفاده می‌شود. مهم‌ترین تجهیزات موردنیاز شامل پنل‌های خورشیدی، اینورترها، سازه‌های نگهدارنده، ترانسفورماتورها و زیرساخت‌های اتصال به شبکه برق است.
پس از تکمیل نیروگاه‌ها و آغاز بهره‌برداری، برق تولیدشده از طریق مسیرهای معاملاتی مجاز، از جمله تابلوی برق سبز بورس انرژی، به فروش می‌رسد.
بنابراین مدل درآمدزایی سولار بر سه مرحله استوار است:
۱. تأمین سرمایه و احداث نیروگاه‌های خورشیدی.
۲. تولید برق و اتصال نیروگاه‌ها به شبکه.
۳. فروش برق و ایجاد درآمد از محل فعالیت نیروگاه‌ها.
میزان درآمد نهایی به عواملی مانند مقدار برق تولیدی، قیمت فروش برق، راندمان تجهیزات و هزینه‌های نگهداری بستگی دارد.
وضعیت پروژه‌های سولار در آبان ۱۴۰۵
بر اساس گزارش مدیران صندوق در آبان ۱۴۰۵، پیشرفت فیزیکی نیروگاه میرجاوه ۳۷٫۲۸ درصد و نیروگاه خاش ۵٫۳۸ درصد اعلام شده است. همچنین زمان بهره‌برداری پیش‌بینی‌شده برای میرجاوه خرداد ۱۴۰۶ و برای خاش مرداد یا شهریور ۱۴۰۶ عنوان شده است.
این ارقام نشان می‌دهند پروژه‌ها در مرحله ساخت قرار دارند و هنوز درآمد حاصل از فروش برق، مبنای اصلی ارزش‌گذاری عملیاتی صندوق نیست.
پذیره‌نویسی مرحله دوم سولار چقدر است؟
صندوق سولار در مرحله نخست حدود ۱۰۰۰ میلیارد تومان سرمایه جذب کرد. اکنون در مرحله دوم، با هدف تأمین ۲۰۰۰ میلیارد تومان دیگر، اقدام به افزایش سرمایه از طریق پذیره‌نویسی کرده است.
مشخصات مرحله دوم عبارت‌اند از:
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| نماد پذیره‌نویسی | سولار۳ |
| قیمت هر واحد | ۱۲۱۰ تومان |
| سقف تأمین مالی | ۲۰۰۰ میلیارد تومان |
| زمان پذیره‌نویسی | ۱۷ تا ۲۰ آبان ۱۴۰۵ |
با تکمیل این مرحله، مجموع منابع مالی جذب‌شده در دو مرحله به حدود ۳۰۰۰ میلیارد تومان خواهد رسید.
نکته مهم اینکه مرحله دوم، تشکیل صندوق جدید نیست؛ بلکه افزایش سرمایه صندوق موجود برای تکمیل پروژه‌های نیروگاهی است.
بازدهی سرمایه‌گذاری در سولار چقدر است؟
طبق اظهارات مدیران صندوق، نرخ بازده داخلی (IRR) پیش‌بینی‌شده پروژه در محدوده ۵۵ تا ۶۰ درصد اعلام شده است. همچنین بازدهی مورد انتظار دلاری حدود ۲۰ درصد مطرح شده است.
IRR معیاری برای سنجش بازده اقتصادی پروژه با درنظرگرفتن زمان‌بندی جریان‌های نقدی ورودی و خروجی است.
بااین‌حال، نرخ بازده داخلی اعلام‌شده به معنای پرداخت سود سالانه ۵۵ تا ۶۰ درصد به سرمایه‌گذاران نیست. این عدد یک برآورد اقتصادی مبتنی بر مفروضات پروژه است و تحقق آن به هزینه احداث، قیمت فروش برق، میزان تولید و زمان بهره‌برداری بستگی دارد.
سرمایه‌گذاران چگونه از سولار خارج می‌شوند؟
برنامه پیش‌بینی‌شده صندوق این است که پس از تکمیل نیروگاه‌ها و آغاز بهره‌برداری، شرکت پروژه وارد مراحل پذیرش در بورس شود.
در این ساختار، امکان تبدیل منافع سرمایه‌گذاران به سهام شرکت پروژه و معامله آن پس از طی مراحل قانونی فراهم خواهد شد.
البته این موضوع به تکمیل پروژه و اجرای مراحل قانونی وابسته است و نباید پذیرش شرکت در بورس را قطعی یا تضمین‌شده تلقی کرد.
مزایا و ریسک‌های سرمایه‌گذاری در سولار
مهم‌ترین مزیت سولار، امکان مشارکت در یک پروژه واقعی تولید برق با سرمایه کمتر از هزینه احداث مستقیم نیروگاه است. همچنین توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و تقاضای صنایع برای برق می‌تواند فرصت اقتصادی مناسبی ایجاد کند.
در مقابل، سرمایه‌گذاری در این صندوق با ریسک‌هایی همراه است:
- تأخیر در تکمیل نیروگاه‌ها و آغاز بهره‌برداری.
- تغییر قیمت فروش برق و مقررات بازار انرژی.
- افزایش هزینه تجهیزات و هزینه‌های اجرایی.
- تفاوت میزان تولید واقعی برق با برآوردهای اولیه.
- نوسان قیمت واحدهای صندوق و محدودیت نقدشوندگی.
- محقق نشدن بازده پیش‌بینی‌شده یا تأخیر در پذیرش شرکت پروژه در بورس.
جمع‌بندی؛ سولار چه فرصتی برای سرمایه‌گذاران ایجاد می‌کند؟
سولار فارابی صندوقی است که با هدف تأمین مالی احداث دو نیروگاه خورشیدی با ظرفیت مجموع ۴۰ مگاوات ایجاد شده است. سرمایه‌گذاران از طریق خرید واحدهای این صندوق در تأمین مالی پروژه مشارکت می‌کنند و منافع اقتصادی آن به عملکرد نیروگاه‌ها وابسته خواهد بود.
برای ارزیابی این سرمایه‌گذاری، صرفاً توجه به نرخ بازده داخلی اعلام‌شده کافی نیست. بررسی هزینه احداث، مفروضات قیمت فروش برق، پیشرفت فیزیکی پروژه‌ها، زمان بهره‌برداری و برنامه خروج سرمایه‌گذاران اهمیت زیادی دارد.
در نهایت، سولار را باید به‌عنوان یک سرمایه‌گذاری پروژه‌محور در صنعت انرژی بررسی کرد؛ سرمایه‌گذاری‌ای که فرصت مشارکت در توسعه نیروگاه‌های خورشیدی را فراهم می‌کند، اما بازده آن تضمین‌شده نیست.
